Bijna vier op de tien jongeren: 'Social media had nooit uitgevonden hoeven worden'
Nederlandse jongeren brengen meer tijd door op social media dan ooit, maar tegelijkertijd groeit het ongemak over de rol die deze platforms spelen in hun leven. Dat blijkt uit het tiende Grote Jongerenonderzoek van Mediahuis Nederland en MediaTest, waarvoor 2.608 jongeren tussen de 15 en 35 jaar zijn ondervraagd. Jongeren besteden gemiddeld 3,9 uur per dag aan social media en ruim vijf uur aan hun smartphone. Bijna twee derde vindt zelf dat dit te veel is.
Opvallend is dat jongeren steeds kritischer kijken naar hun eigen online gedrag. Waar social media jarenlang een vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven was, groeit nu het besef van de keerzijde. Meer dan een derde van de jongeren zegt zich weleens verdrietig, onzeker of somber te voelen na het gebruik van social media. Daarnaast vindt 39% dat het misschien beter was geweest als social media nooit was uitgevonden. Vooral onder de jongste generatie neemt die gedachte opvallend snel toe.
TikTok groeit, Instagram daalt
Toch verlaten jongeren de platforms niet massaal. Integendeel: TikTok blijft groeien en wordt inmiddels door 62% van de jongeren gebruikt. Instagram is nog altijd het grootste platform, maar laat voor het eerst in jaren een duidelijke daling zien. Jongeren keren social media dus niet de rug toe, maar gaan er wel bewuster mee om. Zo neemt 86% actief maatregelen om minder tijd online door te brengen, bijvoorbeeld door notificaties uit te zetten of tijdslimieten in te stellen.
Betrouwbaar nieuws wint terrein
Hoewel 42% van de jongeren social media als belangrijkste nieuwsbron gebruikt, worden verschillende platforms daarvoor in uiteenlopende mate ingezet. Zo gebruikt 76% Instagram om nieuws te volgen en haalt 60% nieuws van TikTok. Tegelijkertijd blijft het vertrouwen in nieuws via social media beperkt. Een ruime meerderheid van de jongeren zegt regelmatig nepnieuws tegen te komen. Sociale platforms worden vooral gewaardeerd vanwege hun snelheid en bereik, maar voor verdieping en betrouwbaarheid wenden jongeren zich steeds vaker tot journalistieke nieuwsmerken. Dat blijkt ook uit het groeiende aantal betaalde abonnementen op online nieuwsplatforms: dit is in twee jaar tijd bijna verdubbeld, van 18% naar 34%. Ook het aantal abonnementen op papieren kranten laat een lichte stijging zien.
Kritiek en AI-gebruik
Verder blijkt dat jongeren kritisch zijn op 'kidfluencers' en gokreclame. Tweederde vindt dat kidfluencers niet zouden moeten bestaan en reclame voor online gokken op tv mag volgens 65% van de jongeren worden verboden. AI blijft een belangrijk hulpmiddel voor school, blijkt uit het onderzoek. Opvallend is dat AI steeds minder wordt gebruikt voor inspiratie, en meer voor praktische toepassingen, zoals medische vragen, design en creatieve werkzaamheden. Met groeiend AI gebruik nemen ook de zorgen onder jongeren toe: 60% van de jongeren vreest dat AI een bedreiging kan vormen voor hun toekomstige werk.
Zorgen onder jongeren
Qua zorgen onder jongeren komen klimaatverandering en oorlog naar voren in het onderzoek. Meer dan acht op de tien jongeren maakt zich zorgen over het klimaat. Tegelijkertijd vinden jongeren duurzame keuzes vaak te duur of te omslachtig en betwijfelen ze het nut ervan. Ook geeft drie op de tien jongeren aan zich zorgen te maken over een oorlog in Nederland. Ruim vier op de tien jongeren staan positief tegenover een (her)invoering van de dienstplicht. Mannen en oudere jongeren zijn vaker voorstander.
Vertrouwen in de toekomst
Over het algemeen kijken de meeste jongeren positief naar hun toekomst. Ruim zes op de tien vertrouwen erop dat zij een mooi leven tegemoet gaan. Toch geeft een aanzienlijke groep aan zich regelmatig ongelukkig te voelen. Ongeveer de helft van de jongeren geeft aan mentaal goed in zijn vel te zitten. Mannen beoordelen hun mentale gezondheid positiever dan vrouwen. Daarnaast neemt het mentale welzijn toe met de leeftijd: jongeren van 29 tot en met 35 jaar geven vaker aan goed in hun vel te zitten dan de jongste groep.
Mediahuis Nederland en MediaTest doen al tien jaar onderzoek naar het mediagedrag van jongeren, hun normen en waarden en hun dagelijks leven. Het onderzoek behandelt daarnaast onderwerpen als magazines, podcasts, influencers, financiën en consumentengedrag. De volledige resultaten zijn terug te vinden in de whitepaper, die beschikbaar is via de website van Mediahuis Nederland.
